Sosyal Hizmet Savunuculuğunda Bir Dönüm Noktası:
ACT UP ve Radikal Direniş
AIDS pandemisinin en karanlık dönemlerinde sessizliği reddeden bir toplumsal krizden doğan devrimci bir model.
SOSYAL NABIZ: PERSPEKTİF
Sosyal hizmet disiplini içerisinde çalışan bir araştırmacı olarak, toplumsal krizlere verilen tepkilerin sadece birer yardım faaliyeti değil, birer hak arama mücadelesi olduğunu görmek bizlere her zaman umut verir.
Bugün "Sosyal Nabız" köşemizde, AIDS pandemisinin en karanlık dönemlerinde sessizliği reddeden ve "Gücü Serbest Bırakmak İçin AIDS Koalisyonu" (ACT UP) olarak bilinen o devrimci hareketi, tüm derinliğiyle ele alacağız. ACT UP, sadece bir sağlık hareketi değil; doğrudan eylem, stratejik savunuculuk ve radikal demokrasinin harmanlandığı bir sosyal değişim modelidir.
Yapısal Miras ve Radikal Demokrasi
ACT UP, lidersiz ve "aşırı derecede demokratik" yapısıyla bilinir.
Kararlar haftalık koordinasyon toplantılarında komiteler aracılığıyla alınır.
Mirası Housing Works ve Health GAP gibi kurumlarla yaşamaya devam etmektedir.
Kuruluşun Kıvılcımı: Öfkenin Örgütlü Güce Dönüşümü
ACT UP, takvimler Mart 1987’yi gösterdiğinde New York’taki Lezbiyen ve Gey Toplum Hizmetleri Merkezi'nde filizlendi. Hareketin fikir babası Larry Kramer, o dönemdeki mevcut yapıların, özellikle de kurucusu olduğu Eşcinsel Erkek Sağlığı Krizinin (GMHC), siyasi olarak yetersiz kalmasına karşı sert bir duruş sergiledi.
Kramer’ın "Siyasi eyleme adanmış yeni bir organizasyon başlatmak istiyor muyuz?" sorusuna yaklaşık 300 kişiden gelen "yüksek sesli bir evet" yanıtı, organizasyonun temellerini attı. Bu başlangıç, kısa sürede Boston, Chicago ve Los Angeles gibi şehirlere, ardından da uluslararası bir boyuta yayıldı.
Sokaktaki Bilim: Wall Street ve FDA Eylemleri
Sosyal hizmet savunuculuğunda "doğrudan eylem", sistemin işleyişini aksatarak dikkat çekmeyi hedefler. ACT UP’ın Mart 1987’deki ilk Wall Street eylemi, deneysel ilaçlara erişim ve koordine bir ulusal politika talebiyle gerçekleştirilmiştir. 1989 yılındaki borsa sızması ise etkileyici bir sonuç doğurmuştur.
Özet Başarılar
AZT ilacında %36 oranında radikal fiyat indirimi.
1993 CDC AIDS tanımının kapsayıcı revizyonu.
FDA parallel track (hızlı onay) sisteminin kurulması.
"Sokaktaki Bilim" ve Teknik Derinlik
Benzer şekilde, 1988’deki FDA (Gıda ve İlaç Dairesi) baskınında aktivistler, ilaç onay süreçleri konusundaki derin teknik bilgilerini kullanarak kurumu müzakere masasına oturtmayı başarmışlardır.
Araştırmacı kimliğimle vurgulamalıyım ki, ACT UP’ın en kritik başarılarından biri, AIDS tanımındaki cinsiyetçi önyargıları kırmasıdır. Bu, bilimin sokağın sesiyle harmanlanmasıydı.
Kapsayıcılık Mücadelesi: Kadınlar ve CDC Tanımı
O dönemde CDC (Hastalık Kontrol Merkezleri), AIDS tanımını erkek odaklı semptomlarla sınırlı tuttuğu için HIV pozitif kadınlar Sosyal Güvenlik yardımlarından mahrum kalıyordu.
"ACT UP Kadın Grubu’nun yoğun protestoları ve Theresa McGovern’ın açtığı davalar sonucunda Ocak 1993’te tanım revize edildi. Bu değişiklik, Amerika’daki resmi AIDS’li kadın sayısının %50 artmasını sağlayarak binlerce kadının sosyal yardımlara erişimini mümkün kıldı."
"Sessizliğin" Görsel Dili: Gran Fury ve DIVA-TV
Hareketin başarısı, mesajını iletme gücünden geliyordu. Anonim sanat kolektifi Gran Fury, "SESSİZLİK = ÖLÜM" gibi güçlü sembollerle toplumsal farkındalığı artırmıştır.
DIVA-TV grubu, "video aktivizmi" yaparak hem eylemleri belgelemiş hem de ana akım medyanın önyargılarını ifşa etmiştir. Bu alt gruplar, hareketin kültürel ve medyatik etkisini profesyonel bir zemine oturtmuştur.
Savaşın Gölgesinde Sağlık: Çaresizlik Günü
1991 yılında, Körfez Savaşı’nın (Çöl Fırtınası Operasyonu) gölgesinde gerçekleştirilen "Çaresizlik Günü" (Day of Desperation) eylemleri, devletin kaynak önceliklerini sorgulamıştır. CBS Evening News stüdyolarının canlı yayında basılması ve Grand Central Terminali'ne asılan dev pankartlar, "AIDS için para, savaş için değil" mesajını toplumun hafızasına kazımıştır.
İğne Değişimi Grubu'nun topladığı binlerce kullanılmış şırıngayı sağlık yetkililerine sunması, krizin boyutlarını kanıtlayan sarsıcı bir sivil itaatsizlik örneğidir.
BİR SOSYAL ADALET OKULU
Sonuç olarak ACT UP; bilimsel veriyi sokağın öfkesiyle birleştiren, dezavantajlı grupların haklarını savunurken kurumsal sınırları zorlayan bir sosyal adalet okuludur. Onların hikayesi, biz sosyal hizmet çalışanlarına şunu hatırlatır: Değişim, sadece talep edildiğinde değil, zorlandığında gerçekleşir.
